Tahvil ve Bono Nasıl Alınır?

Tahvil ve Bono Nasıl Alınır?

Tahvil ve bono almak için bankada veya aracı kurumda yatırım hesabı açmak gerekir. İşlemler çoğu zaman mobil bankacılık, internet şubesi, şube veya yatırım platformu üzerinden yapılır.

Yatırımcı, almak istediği borçlanma aracını seçer; vade, getiri, nominal tutar, fiyat ve ödeme tarihlerini kontrol eder. İşlem onaylandığında tahvil veya bono yatırım hesabına geçer.

Bu ürünlerde yatırımcı, ihraççıya belirli bir süre için borç vermiş olur. Karşılığında vade sonunda anapara ve faiz ya da kupon geliri alma hakkı elde eder. Ancak bu yapı her zaman risksiz anlamına gelmez. İhraççı, vade, faiz oranı ve vadeden önce satış fiyatı sonucu doğrudan etkiler.

Tahvil ve Bono Arasındaki Fark Nedir?

Tahvil ve bono arasındaki temel fark vadedir. Vadesi 1 yıldan kısa olan borçlanma araçları bono, 1 yıl ve daha uzun vadeli olanlar tahvil olarak adlandırılır.

Hazine tarafından çıkarılan kısa vadeli borçlanma araçları hazine bonosu, daha uzun vadeli olanlar devlet tahvili olarak bilinir. Şirketler ve bankalar da kendi finansman ihtiyaçları için özel sektör tahvili, finansman bonosu veya banka bonosu ihraç edebilir.

Kısaca:

• Bono: 1 yıldan kısa vadeli borçlanma aracı

• Tahvil: 1 yıl ve daha uzun vadeli borçlanma aracı

• Devlet tahvili/hazine bonosu: Hazine tarafından ihraç edilir

• Özel sektör tahvili/bonosu: Şirket veya banka tarafından ihraç edilir

Yatırım yapmadan önce ihraççının kim olduğu ve ödeme gücü mutlaka incelenmelidir.

Konu hakkında daha fazla bilgi almak için hazine bonosu ve devlet tahvili nedir yazımızı inceleyebilirsiniz.

Tahvil ve Bono Nereden Alınır?

Tahvil ve bono bankalardan, aracı kurumlardan ve yatırım platformlarından alınır. Birçok banka, mobil uygulama veya internet şubesi üzerinden devlet tahvili, hazine bonosu, banka bonosu ya da özel sektör borçlanma araçları için alım satım imkânı sunar.

Genellikle şu kanallar kullanılır:

• Mobil bankacılık

• İnternet şubesi

• Banka şubesi

• Aracı kurum işlem platformu

• Müşteri temsilcisi veya yatırım danışmanı

Her banka veya aracı kurum aynı ürünleri sunmaz. Bazı kurumlarda yalnızca DİBS (Devlet İç Borçlanma Senedi) işlemleri yapılırken, bazı kurumlarda özel sektör borçlanma araçları ve farklı vadelerde tahvil/bono seçenekleri de bulunur.

Tahvil ve Bono Almak İçin Hangi Hesap Gerekir?

Tahvil ve bono almak için vadesiz hesap ve yatırım hesabı gerekir. Vadesiz hesap ödeme için, yatırım hesabı ise alınan menkul kıymetin saklanması için kullanılır.

İlk kez işlem yapılacaksa banka veya aracı kurum yatırım hesabı açılışı sırasında bazı sözleşmeleri ve risk bildirimlerini onaylatır. Bu işlemler mobil bankacılık, internet şubesi veya şube üzerinden tamamlanır.

Hesap açıldıktan sonra yatırım menüsünden tahvil/bono işlemleri görüntülenir. İşlem yapılacak tutarın vadesiz hesapta hazır olması gerekir.

Adım Adım Tahvil ve Bono Alma Süreci

Tahvil ve bono alma süreci bankaya göre değişse de genel akış benzerdir.

1. Banka veya aracı kurumda yatırım hesabı açılır.

2. Vadesiz hesaba yatırım yapılacak tutar aktarılır.

3. Mobil uygulama veya internet şubesinde yatırım menüsüne girilir.

4. Tahvil/bono, DİBS veya sabit getirili menkul kıymetler bölümü seçilir.

5. Listelenen ürünler vade, getiri ve fiyat bilgisine göre incelenir.

6. Alınacak ürün ve nominal tutar belirlenir.

7. Vergi, komisyon ve saklama maliyeti kontrol edilir.

8. Emir onaylanır.

9. İşlem gerçekleşirse tahvil veya bono yatırım hesabına geçer.

Bazı işlemler anlık gerçekleşir. Bazılarında emir verilir ve piyasa koşullarına göre gerçekleşme beklenir. İşlem saatleri kurumdan kuruma değişebilir.

Tahvil ve Bono Alırken Hangi Bilgilere Bakılır?

Tahvil veya bono almadan önce sadece getiri oranına bakmak yeterli değildir. Ürünün vadesi, ihraççısı, fiyatı ve ödeme yapısı birlikte incelenmelidir.

Kontrol edilmesi gereken bilgiler:

• İhraççı kurum

• Vade tarihi

• Kuponlu veya iskontolu yapı

• Faiz ya da getiri oranı

• Alış fiyatı

• Nominal değer

• Stopaj oranı

• Komisyon ve saklama maliyetleri

• Vadeden önce satış imkânı

• Likidite durumu

• Kredi riski

Özel sektör tahvillerinde ihraççı riski daha önemli hale gelir. Devlet tahvilinde risk Hazine’nin ödeme gücüyle bağlantılıdır. Özel sektör tahvilinde ise şirketin veya bankanın mali durumu ayrıca değerlendirilmelidir.

Vade Sonuna Kadar Beklemek Ne Anlama Gelir?

Tahvil veya bono vade sonuna kadar elde tutulursa yatırımcı, ürünün şartlarına göre anapara ve faiz/kupon ödemesini alır. Bu nedenle vade sonuna kadar beklemek, tahvil ve bono yatırımında getirinin daha öngörülebilir olmasını sağlar.

Ancak bu durum ihraççının ödeme yükümlülüğünü yerine getirmesi varsayımına dayanır. Devlet iç borçlanma senetlerinde bu risk daha düşük görülür. Özel sektör borçlanma araçlarında ise ihraççı riski daha yakından incelenmelidir.

Yatırımcının paraya vade sonundan önce ihtiyaç duyma ihtimali varsa vade seçimi daha dikkatli yapılmalıdır.

Vadeden Önce Satılırsa Ne Olur?

Tahvil ve bono vadeden önce satılabilir. Ancak bu durumda satış fiyatı piyasa koşullarına göre değişir. Faiz oranları yükselmişse tahvilin piyasa fiyatı düşebilir. Faiz oranları düşmüşse fiyat artabilir.

Bu nedenle vadeden önce satışta kâr veya zarar oluşabilir. Vade sonunda alınacak tutar ile vadeden önce satış fiyatı aynı olmak zorunda değildir.

Özellikle uzun vadeli tahviller faiz değişimlerine daha hassastır. Bu yüzden uzun vadeli tahvil alırken sadece bugünkü getiriye değil, vadeden önce satış ihtimaline de bakmak gerekir.

Tahvil ve Bono Getirisi Nasıl Oluşur?

Tahvil ve bono getirisi ürünün yapısına göre değişir. İskontolu bonolarda yatırımcı ürünü nominal değerinin altında alır, vade sonunda nominal değerden ödeme alır. Aradaki fark getiri olur.

Kuponlu tahvillerde ise belirli dönemlerde kupon faizi ödenir. Vade sonunda anapara geri alınır. Kupon ödeme sıklığı 3 ay, 6 ay veya farklı dönemlerde olabilir.

Gerçek getiri hesaplanırken alış fiyatı, kupon ödemeleri, vade, vergi ve varsa işlem maliyetleri birlikte dikkate alınmalıdır.

Tahvil ve Bono Alırken Vergi Var mı?

Tahvil ve bono gelirlerinde stopaj uygulanabilir. Vergi oranı ürünün türüne, ihraççıya, vadesine, yatırımcının durumuna ve güncel mevzuata göre değişir.

Devlet iç borçlanma senetlerinde faiz geliri ve alım-satım kazancı stopaja tabi olabilir. Özel sektör tahvillerinde de vergi durumu ayrıca kontrol edilmelidir.

Yatırım yapmadan önce bankanın veya aracı kurumun işlem ekranındaki vergi bilgisi ve güncel ürün koşulları incelenmelidir. Yüksek tutarlı işlemlerde vergi danışmanından destek alınabilir.

Tahvil ve Bono Alırken Nelere Dikkat Edilmeli?

Tahvil ve bono, mevduatla aynı ürün değildir. Belirli vadede getiri sunar ancak piyasa fiyatı, faiz oranları ve ihraççı riski yatırım sonucunu etkiler.

Dikkat edilmesine gerekenler:

• Vade sonuna kadar paraya ihtiyaç olup olmadığını belirleyin.

• İhraççının devlet mi özel sektör mü olduğunu kontrol edin.

• Getiri oranını vergi ve maliyet sonrası değerlendirin.

• Vadeden önce satışta zarar oluşabileceğini unutmayın.

• Uzun vadeli tahvillerin faiz değişiminden daha fazla etkilendiğini bilin.

• Özel sektör tahvillerinde şirket riskini inceleyin.

• İşlem ve saklama maliyetlerini kontrol edin.

• Portföyün tamamını tek vadeye veya tek ihraççıya bağlamayın.

Tahvil ve bono almak isteyen yatırımcı önce yatırım hesabı açmalı, vade ve risk tercihini belirlemeli, ardından banka veya aracı kurum üzerinden uygun borçlanma aracını seçmelidir. En doğru tercih, getiri oranı kadar vade, likidite, vergi ve ihraççı riskine birlikte bakılarak yapılır.