Fon Getiri Hesaplama

Yatırım fonu, birçok yatırımcının parasını tek bir havuzda toplayarak profesyonel yöneticilerin çeşitli varlıklara yatırdığı bir toplu yatırım aracıdır. Fon portföyünde hisse senedi, tahvil, altın, döviz veya para piyasası araçları bulunabilir. Fonun birim fiyatı her gün portföydeki varlıkların güncel değerine göre hesaplanır. Böylece yatırımcı, küçük birikimlerle bile geniş bir portföye ortak olur.

Fon yatırımı, farklı yatırım araçlarına tek tek alım yapmadan, fon yöneticileri tarafından oluşturulan profesyonel bir portföye katılmak anlamına gelir. Banka mobil uygulamalarında veya internet şubelerinde yatırım menüsüne girerek fon seçip alım talimatı vermeniz yeterlidir. Fon alımı için sadece yatırım hesabınızın açık olması yeterli olur ve işlemler dakikalar içinde tamamlanır.

Yatırım fonu banka mobil uygulamaları, internet şubeleri veya TEFAS üzerinden alınır. Fon seçimi yapıldıktan sonra alım tutarı girilir ve işlem onaylanır. Fonun portföye geçişi genellikle valör gününe göre T+1 veya T+2’de gerçekleşir. TEFAS üzerinden tüm bankalardaki fonlara erişmek mümkündür.

Fon almak için kimlik doğrulaması yapılmış bir banka hesabınızın olması yeterlidir. Fiziksel bir sözleşme ya da ek bir evrak gerekmez. Bankalar mevzuat gereği yatırım profili testini uygulayabilir ve bu test fonlara erişimi aktif eder. Tüm süreç dijital olarak birkaç dakika içinde tamamlanır.

Fonları karşılaştırırken risk seviyesi, geçmiş getiriler, fonun yatırım yaptığı varlık türleri, gider oranları ve fon büyüklüğü gibi kriterlere bakılır. Fon karşılaştırma araçları bu verileri tek ekranda sunarak yatırımcıya kolay bir değerlendirme imkânı sağlar. Böylece hangi fonun risk–getiri dengesinin yatırım hedefine daha uygun olduğunu rahatlıkla anlayabilirsiniz.

Fon getirisi, fonun alış birim fiyatı ile satış birim fiyatı arasındaki farktan oluşur. Portföyde yer alan varlıkların değer kazanması fon birim fiyatına doğrudan yansır. Getiriyi hesaplarken fonun dönemsel performansına, fon stratejisine ve piyasa hareketlerine bakmak gerekir. Getiriler hiçbir zaman garanti değildir.

Fon aktarım hesaplama aracında mevcut fon tutarı ve geçiş yapmak istediğiniz fon seçilir. Araç, fonların geçmiş performansını ve risk düzeyini dikkate alarak temsilî bir karşılaştırma sunar. Böylece fon değiştirmeden önce potansiyel farkı görerek daha bilinçli bir karar verebilirsiniz.

Fon birim fiyatları ve geçmiş getiri bilgileri TEFAS, banka uygulamaları ve portföy yönetim şirketlerinin raporlarında günlük olarak yayımlanır. Çoğu banka, fon ekranında son 1, 3, 6, 12 ay performans tablolarını da sunar. Bu bilgiler fon seçimi için temel karşılaştırma alanını oluşturur.

Katılma payı, yatırım fonuna ortak olduğunuz en küçük birimdir. Fonun birim fiyatı bu pay üzerinden hesaplanır ve alım-satım işlemleri katılma payı miktarıyla yapılır. Ne kadar çok katılma payı alırsanız fon portföyündeki payınız o kadar artar.

Teminat değeri, fonun portföyündeki tüm varlıkların piyasa fiyatıyla hesaplanan toplam değeridir. Bu değer fonun büyüklüğünü ve risk düzeyini anlamak için önemli bir göstergedir. Teminat değerindeki değişimler doğrudan fonun birim fiyatına yansır.

Fonlar, portföydeki varlıkların değer kazanmasıyla veya faize/kar payına dayalı getirilerle değer yaratır. Fonun birim fiyatı yükseldikçe yatırımcının elindeki katılma paylarının toplam değeri artar. Satış sırasında alış fiyatı ile satış fiyatı arasındaki fark yatırımcının kazancıdır.

Fon seçimi yaparken getiri oranı, gider oranı, fon dağılım oranı ve risk derecesi dikkate alınır. Bu oranlar fonun stratejisini, oynaklığını ve potansiyel performansını yansıtır. Yatırım kararı verirken tüm oranları birlikte değerlendirmek en doğru yaklaşımdır.

Fon talimatları genellikle hafta içi iş günlerinde işlenir ve fonun türüne bağlı olarak T+1 veya T+2 gününde portföye geçer. Para piyasası fonları daha hızlı işlenirken hisse yoğun fonlarda valör süresi daha uzun olabilir. Hafta sonu verilen talimatlar bir sonraki iş gününde gerçekleşir.

Hisse senedi fonları, tahvil–bono fonları, para piyasası fonları, altın ve kıymetli maden fonları, katılım fonları, yabancı fonlar, ETF’ler ve gayrimenkul fonları en yaygın fon türleridir. Her fon türü farklı risk profillerine ve yatırım hedeflerine hitap eder. Yatırım yapmadan önce türlerin özelliklerini bilmek önemlidir.

Fonların risk düzeyi, fiyat dalgalanmaları ve portföyün içerdiği varlıkların oynaklığına göre belirlenir. Bu risk 1’den 7’ye kadar bir değerle sınıflandırılır. Düşük riskli fonlar daha istikrarlı, yüksek riskli fonlar ise daha dalgalı bir yapıya sahiptir. Risk sınıfı fon seçimi için temel göstergelerden biridir.

Hayır. Yatırım fonlarında ana para garantisi yoktur çünkü fonun değeri piyasa koşullarına göre değişir. Yatırımcı risk seviyesine göre değer artışı veya azalışı yaşayabilir. Ancak portföy çeşitlendirmesi tek varlığa göre riski azaltır.

Fon toplam gider oranı (FTG), fonun yönetim, saklama ve operasyon maliyetlerini kapsar. Bu oran fonun türüne göre %1 ile %3 arasında değişebilir. Maliyet, fonun günlük birim fiyatına zaten yansıtıldığı için yatırımcı ayrıca ödeme yapmaz.

Stopaj, fon satış kazancı üzerinden otomatik kesilen vergidir. Hisse yoğun fonlarda stopaj oranı %0 iken diğer fonlar için %17,5’tir. Örneğin 1.000 TL kazanç elde edildiğinde %17,5 stopaj 175 TL olarak uygulanır.

TEFAS, Türkiye’deki tüm yatırım fonlarının tek platformda görülebildiği ve banka fark etmeksizin işlem yapılabilen yapıdır. Kullanıcılar istedikleri fonu karşılaştırabilir, farklı bankalardan fon alımı yapabilir. Sistem şeffaflık ve rekabet avantajı sunar.

Bankanızın mobil uygulamasında TEFAS menüsüne girerek fon araması yapabilir ve alım talimatı verebilirsiniz. İşlem adımları normal fon alımına benzer; sadece platform kapsamı daha geniştir. Fonunuz valör tarihinde portföyünüze eklenir.

Uzun vadede yatırım yapmak isteyenlerin risk profiline uygun, istikrarlı yönetilen, büyük portföylü ve düşük gider oranına sahip fonları tercih etmesi önerilir. Hisse senedi ve tematik fonlar genelde uzun vadede daha yüksek potansiyel sunar. Portföy dağılımının uyumu da önemli bir kriterdir.

Risk getiri dengesi, fonun yatırım stratejisi, yönetim geçmişi, fon büyüklüğü, gider oranı ve geçmiş performans mutlaka değerlendirilmelidir. Fon türünün vade hedefinize uygun olması gerekir. Ayrıca fonun volatilitesi ve piyasa koşullarına dayanıklılığı da önemlidir.

Her fonun performansı piyasa koşullarına göre değiştiğinden “en kazançlı fon” kişiye ve döneme göre farklılık gösterir. Uzun vadede hisse ağırlıklı ve tematik fonlar daha yüksek getiri potansiyeline sahip olabilir. Ancak risk seviyeleri daha yüksektir.

Döviz bazlı varlıklara yatırım yapan, değeri dolar veya euro hareketlerine paralel değişen fonlardır. Kur artışlarından etkilenmek isteyen yatırımcılar tarafından tercih edilir. Portföy çeşitlendirmesi için güçlü bir alternatiftir.

Katılım esaslarına göre yönetilen ve faiz içermeyen varlıklara yatırım yapan fonlardır. Faizsiz yatırım prensibine uygun hareket etmek isteyen kullanıcılar için geliştirilmiştir. Portföyde hisse, altın ve kira sertifikaları bulunabilir.

Klasik yatırım fonlarında doğrudan devlet katkısı bulunmaz; ancak BES kapsamında çalışan emeklilik fonlarında %30 devlet katkısı vardır. Bu nedenle uzun vadeli birikimlerde BES fonları ek avantaj sağlar.

ETF’ler bir endeksi veya varlık grubunu anlık olarak takip eden ve borsada hisse gibi işlem gören fonlardır. Aracı kurumlar veya bankalar üzerinden kolayca alınıp satılabilir. Likiditesi ve düşük maliyeti nedeniyle sık tercih edilir.

Gayrimenkul projelerine veya kira geliri üreten varlıklara yatırım yapan fonlardır. Banka ve portföy yönetim şirketleri aracılığıyla alınabilir. Yüksek varlık değeri olan projelere küçük tutarlarla ortak olma imkânı sunar.

Portföyü altın ve altın bazlı ürünlerden oluşan fondur. Altın fiyatındaki günlük değişimler fon değerine yansır. Fiziki altın almadan altına yatırım yapmak isteyenler tarafından kullanılır.

Dolar bazlı varlıklara yatırım yapan ve değeri dolar hareketlerine paralel değişen fonlardır. Kur yükseldiğinde fon değeri de artabilir.

Portföyü ağırlıklı olarak gümüş ve gümüş türevlerinden oluşan fondur. Emtia çeşitlendirmesi yapmak isteyen yatırımcılar tarafından tercih edilir.

Emeklilik yatırım fonları BES sistemi içinde yönetilir ve %30 devlet katkısı içerir. Uzun vadeli birikim odaklıdır. Normal yatırım fonlarında ise devlet katkısı yoktur ve daha esnek işlem yapılabilir.

Fon hesabı, yatırım fonlarına erişim sağlayan dijital yatırım hesabıdır. Banka uygulamasından birkaç adımda açılır ve risk profil testi ile aktive edilir. Hesap ücretsizdir ve fon alım ve satımı için kullanılır.

Fonlar doğrudan bankalar arasında taşınmaz; mevcut fon satılır ve başka bankadan yeniden fon alınır. Bu işlem TEFAS sayesinde kolay ve hızlı yapılabilir.

Borsada tek bir hisseye yatırım yapılırken fonlarda çeşitlendirilmiş bir portföye ortak olunur. Fonlar profesyonel yöneticiler tarafından yönetildiği için daha dengeli bir yapı sunar. Borsaya göre riski daha yayılmıştır.

Para piyasası fonları ve kısa vadeli borçlanma araçları fonları daha öngörülebilir ve düşük oynaklıklı yapılarıyla kısa vadede daha istikrarlı performans sunar.

Fon performansı bankaya göre değil, fon yöneticisine, portföy stratejisine ve piyasa koşullarına göre değişir. Bu nedenle bankadan ziyade fon türüne ve yönetim stratejisine odaklanmak gerekir.

Satış kazancı üzerinden stopaj alınır. Hisse senedi yoğun fonlarda stopaj %0’dır, diğer fonlarda ise %17,5’tir. Vergi otomatik tahsil edilir, beyan yapmanız gerekmez.

Fonlar her zaman risk içerir, ancak risk seviyesi 1–7 arasında sınıflandırılır. Düşük riskli fonlar daha istikrarlı, yüksek riskli fonlar daha dalgalıdır. Ana para garantisi yoktur.

Uzun vadeli yatırımda zamanlama etkisini azaltır, düzenli alım yöntemi fiyat dalgalanmalarını dengeler. Kısa vadede ise piyasa koşullarını takip etmek önemlidir.

Fon satışı yapıldığında tutar valör sonrası banka hesabınıza aktarılır. Fonlar arası geçiş TEFAS üzerinde satış + yeni fon alımı şeklinde yapılır.

Geniş fon çeşitliliği sunan, işlem maliyetleri düşük olan ve kullanıcı dostu yatırım arayüzüne sahip bankalar veya portföy yönetim şirketleri tercih edilebilir. Önemli olan fonun yönetim kalitesi ve stratejisidir.