BKM Nedir?

BKM, Bankalararası Kart Merkezinin kısaltmasıdır. Türkiye'deki kartlı ödeme işlemlerinin sorunsuz çalışmasını sağlamak, bankalar arasındaki kural ve standartları belirlemek amacıyla 1990 yılında 13 kamu ve özel Türk bankasının ortaklığıyla kurulmuştur.

BKM kâr amacı gütmeyen, teknoloji odaklı bir kuruluştur. Genel merkezi İstanbul'un Beşiktaş ilçesindedir. 30 Nisan 2020 tarihinden itibaren BKM'nin hâkim hissedarı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB)'dır. TCMB'nin bu konuma gelmesi, BKM'yi daha güçlü bir kamu denetimi çatısı altına taşımış ve kurumun ulusal ödeme altyapısındaki kritik rolünü pekiştirmiştir.

Kurucu ortak bankalar arasında Ziraat Bankası, Garanti BBVA, Akbank, İş Bankası, Yapı Kredi, Vakıfbank, QNB Finansbank, ING Bank ve TEB yer almaktadır.

BKM Ne İş Yapar?

BKM'nin temel amacı, nakit kullanımı gerekmeksizin her türlü ödeme ve para transferinin güvenli, hızlı ve kesintisiz biçimde gerçekleşmesini sağlamaktır. Bu amaca ulaşmak için yürüttüğü faaliyetler birkaç ana başlık altında toplanabilir.

1. Yurtiçi Takas ve Hesaplaşma Sistemi (YTHS)

BKM'nin en kritik işlevi, işleticisi olduğu Yurtiçi Takas ve Hesaplaşma Sistemi (YTHS) aracılığıyla bankalar arası ödemelerin mutabakatını sağlamaktır.

Bunu somutlaştırmak gerekirse, Garanti BBVA kartınızla İş Bankası'nın POS cihazının bulunduğu bir mağazadan alışveriş yaptığınızda, paranın Garanti'den İş Bankası'na doğru şekilde aktarılması için iki bankanın birbiriyle anlaşması gerekir. Türkiye'deki her alışverişte bu hesaplaşmayı ayrı ayrı yapmak hem yavaş hem de maliyetli olur. BKM, tüm bu işlemleri merkezi bir sistemde toplayarak günlük mutabakatı gerçekleştirir, bankalar birbirlerine yüzlerce ayrı ödeme yapmak yerine gün sonundaki net bakiyeyi BKM üzerinden kapatır.

2. BKM Switch (Yönlendirme Sistemi)

Kartınızı bir POS cihazına ya da ATM'ye taktığınızda sistem önce kartın hangi bankaya ait olduğunu tespit eder, ardından işlemi onay için o bankaya yönlendirir. Bankanın yanıtı (onay veya ret) işlem noktasına iletilir ve sonuç saniyeler içinde ekrana yansır.

Bu yönlendirme sürecini mümkün kılan altyapı, BKM'nin Switch sistemidir. Farklı bankalara ait kart ve POS cihazlarının birbirleriyle sorunsuz çalışabilmesi bu sistemin varlığına bağlıdır.

3. Kural ve Standart Belirleme

BKM, Türkiye'deki kartlı ödeme sektörü için kurallar, teknik standartlar ve prosedürler geliştirir. Hangi güvenlik protokolünün uygulanacağından, bankaların birbirleriyle nasıl etkileşime gireceğine kadar pek çok kural BKM tarafından belirlenir ya da koordine edilir. Bu sayede farklı bankaların kartları ve terminalleri birbiriyle uyumlu çalışır.

4. Sektör İstatistikleri

BKM, Türkiye'deki kartlı ödeme verilerini düzenli olarak derler ve yayımlar. Aylık POS işlem hacmi, kredi kartı ve banka kartı kullanım istatistikleri, e-ticaret ödeme verileri gibi bilgiler sektörü takip edenler için BKM'nin en görünür çıktılarından birini oluşturur. Bu verilere bkm.com.tr üzerinden erişilebilir.

BKM'nin Ürün ve Hizmetleri

Troy

Troy, BKM bünyesinde 2016 yılında geliştirilen ve 2021'de BKM'den ayrılarak bağımsız bir şirkete dönüşen Türkiye'nin yerli kart markasıdır. Visa ve Mastercard'ın alternatifi olarak tasarlanan Troy, Türkiye içindeki tüm ATM ve POS cihazlarında kullanılabilir. Bazı Troy kartları yurt dışında da Visa veya Mastercard logosunu birlikte taşıyarak uluslararası geçerlilik kazanır.

Troy kartının öne çıkan avantajı, yurt içi işlemlerin uluslararası bir ağ komisyonuna tabi olmamasıdır. Bu sayede işlem maliyetleri azalır. Devlet kurumlarına yönelik kart uygulamalarında Troy giderek daha yaygın bir kullanım alanı bulmaktadır.

BKM Express

BKM Express, BKM tarafından bankalar ve önde gelen e-ticaret şirketleriyle ortaklaşa geliştirilen dijital cüzdan ve güvenli ödeme platformudur.

İnternet alışverişlerinde her seferinde kart numarası, son kullanma tarihi ve CVV girmek yerine, T.C. kimlik numarası veya telefon numarasıyla hızlıca ödeme yapılmasını sağlar. Kartın tüm numarasına değil yalnızca ilk altı ve son dört hanesine ihtiyaç duyduğundan, kart bilgilerinin üçüncü taraflarla paylaşılması riski azalır.

BKM Express'in kullanım alanları şunlardır:

• Online alışveriş: Üye e-ticaret sitelerinde kart bilgisi girmeden ödeme

• Fiziksel mağazada ödeme: Mobil uygulama üzerinden 5 haneli kod üretilir; kasiyer bu kodu sisteme girer

• Para isteme: QR kod veya bağlantı paylaşarak başkasından para talep etme

• Bağış: Anlaşmalı sivil toplum kuruluşlarına kolayca bağış yapma

TR Karekod

BKM, TCMB'nin düzenlemelerine dayanarak Türkiye'nin QR ödeme standardı olan TR Karekod sisteminin altyapısını kurmuş ve işletmektedir. Farklı bankaların mobil uygulamalarından üretilen QR kodların birbirinin sisteminde okunabilmesi, BKM'nin bu yönlendirme altyapısı sayesinde mümkündür. Restoran, market veya esnafta gördüğünüz "QR ile ödeme" seçeneğinin arkasında bu standart çalışır.

3D Secure

Online alışverişlerde ödeme sırasında telefonunuza gelen onay SMS'i ya da uygulama bildirimi, 3D Secure protokolüyle çalışır. BKM bu güvenlik katmanının Türkiye'deki standartlarını belirler ve altyapısını yönetir.

BKM, BDDK ve TCMB: Aralarındaki Fark Ne?

Bu üç kurum sıkça karıştırılır; aralarındaki farkı netleştirmek işe yarar.

Kısaca söylemek gerekirse; TCMB ve BDDK kural koyar ve denetler, BKM ise bu kurallar çerçevesinde teknik altyapıyı çalıştırır.

BKM Kredi Kartı Kullanıcılarını Nasıl Etkiler?

Günlük hayatta BKM'nin varlığını doğrudan hissetmezsiniz ancak etkisi her kartlı işlemde görünmez biçimde devrededir.

Farklı bankaların kartları ve POS cihazları sorunsuz çalışıyorsa, ATM'den para çektiğinizde onay saniyeler içinde geliyorsa, online alışverişte 3-D Secure onayı çalışıyorsa, QR kodla ödeme yapabiliyorsanız ya da Troy markalı bir kart kullanabiliyorsanız bunların tamamında BKM'nin altyapısı devrede demektir.

BKM ayrıca sektördeki MCC kodlarını (iş yeri kategori kodlarını) belirleyen uluslararası kuruluşlarla (Mastercard, Visa) iletişimi koordine eder. Bu kodlar, harcama kategorilerine göre puan ve mil kazanımını belirleyen sistemin temel taşıdır.

BKM, Banka mıdır?

Hayır. BKM banka değil, bankalar arası ödeme altyapısını işleten teknoloji odaklı bir kuruluştur. Bireysel müşterilere doğrudan bankacılık hizmeti sunmaz.

BKM Express Güvenli midir?

Evet. BKM Express, kart numarasının tamamını değil yalnızca ilk altı ve son dört hanesini kullandığından kart bilgilerinin üçüncü taraflara aktarılması riski azalır. Ödeme sırasında bankanın ürettiği tek kullanımlık SMS şifresi de ek bir güvenlik katmanı oluşturur.

Troy Kartıyla Yurt Dışında Ödeme Yapılabilir mi?

Bazı Troy kartları üzerinde Visa veya Mastercard logosu da bulunur, bu kartlar yurt dışındaki ağlar üzerinden kullanılabilir. Yalnızca Troy logolu kartlar ise uluslararası kabul alanı bakımından sınırlı kalabilir.

BKM İstatistiklerine Nereden Ulaşabilirim?

bkm.com.tr adresinin "İstatistikler" bölümünden aylık ve yıllık kartlı ödeme verilerine ücretsiz olarak erişilebilir. Sektör analistleri, araştırmacılar ve meraklılar için zengin bir kaynak niteliğindedir.

BKM, Visa ve Mastercard'dan Farkı Nedir?

Visa ve Mastercard global ödeme ağlarıdır, kendi ağlarında işlem gören kartların dünya genelinde geçerliliğini sağlarlar. BKM ise yalnızca Türkiye'deki altyapıyı yönetir, Visa ve Mastercard ağlarıyla uyumlu çalışır ancak bunlardan bağımsız bir ulusal sistemdir. Troy ise BKM'nin geliştirdiği ve Visa/Mastercard'a alternatif olarak konumlandırılan yerli kart markasıdır.