TEFAS Nedir, Nasıl Yatırım Yapılır?

TEFAS Nedir?

TEFAS, yatırım fonlarını tek bir altyapı üzerinden karşılaştırmayı ve alım satım işlemlerinin dağıtım kuruluşları aracılığıyla yapılmasını sağlayan elektronik fon platformudur. Açılımı Türkiye Elektronik Fon Alım Satım Platformu’dur.

Yatırımcı açısından TEFAS’ın en önemli işlevi, sadece kendi bankasının kurduğu fonlarla sınırlı kalmadan farklı portföy yönetim şirketlerinin fonlarına erişim imkânı sunmasıdır. Böylece yatırımcı; hisse senedi fonu, para piyasası fonu, borçlanma araçları fonu, altın fonu, katılım fonu, değişken fon veya fon sepeti fonu gibi farklı seçenekleri aynı altyapı üzerinden inceleyebilir.

Burada önemli bir ayrım vardır: TEFAS ayrı bir fon türü değildir. “TEFAS fonu” ifadesi günlük kullanımda geçse de doğru anlatım, “TEFAS’ta işlem gören yatırım fonu” şeklindedir.

TEFAS’tan Direkt Fon Alınır mı?

TEFAS’ın resmi fon bilgilendirme ekranı fonları incelemek ve karşılaştırmak için kullanılır. Ancak bireysel yatırımcı fon alım satım işlemini doğrudan TEFAS sitesinden yapmaz.

Fon almak için banka, aracı kurum veya portföy yönetim şirketi üzerinden yatırım hesabı kullanılır. Yatırımcı kendi bankasının mobil uygulamasına, internet şubesine veya aracı kurum platformuna girerek fon alış emri verir. İşlemin arka planında TEFAS altyapısı çalışır.

Bu nedenle yatırımcı için pratik işlem noktası bankanın veya aracı kurumun “Yatırım Fonları / Fon İşlemleri” menüsüdür.

TEFAS’ta Hangi Fonlar Yer Alır?

TEFAS’ta farklı portföy yönetim şirketlerinin kurduğu çok sayıda yatırım fonu yer alır. Fonlar yatırım stratejilerine göre ayrılır.

TEFAS’ta incelenebilecek başlıca fon türleri şunlardır:

• Para piyasası fonları

• Borçlanma araçları fonları

• Hisse senedi fonları

• Değişken fonlar

• Karma fonlar

• Altın ve kıymetli maden fonları

• Katılım fonları

• Fon sepeti fonları

• Yabancı varlıklara yatırım yapan fonlar

• Serbest fonlar

Her fon her yatırımcıya açık olmayabilir. Özellikle serbest fonlarda nitelikli yatırımcı şartı bulunabilir. Ayrıca bazı katılım bankaları, kendi prensiplerine uygun fonları ekranlarında gösterebilir. Bu nedenle fonun işlem durumu, nitelikli yatırımcı şartı ve alım satım kanalı ayrıca kontrol edilmelidir.

TEFAS’ta Fon Nasıl İncelenir?

Fon seçmeden önce TEFAS fon karşılaştırma ekranı kullanılabilir. Bu ekranda fonlar geçmiş getiri, fon türü, risk değeri, portföy dağılımı ve işlem bilgileri açısından incelenir.

Fon incelerken şu bilgilere bakılmalıdır:

• Fonun adı ve kodu

• Fon türü

• Risk değeri

• Son 1 ay, 3 ay, 6 ay ve 1 yıl getirisi

• Daha uzun dönem performansı

• Fon portföy dağılımı

• Fon büyüklüğü

• Yatırımcı sayısı

• Yönetim ücreti

• Alım satım saatleri

• Alış ve satış valörü

• Stopaj durumu

Geçmiş getiri tek başına karar nedeni olmamalıdır. Fonun hangi varlıklara yatırım yaptığı, ne kadar dalgalandığı ve yatırımcının vadesine uygun olup olmadığı birlikte değerlendirilmelidir.

Adım Adım TEFAS Fonu Alma Süreci

TEFAS’ta işlem gören fonları almak için yatırım hesabı gerekir. Hesap açıldıktan sonra işlem çoğu bankada mobil uygulama veya internet şubesi üzerinden yapılır.

Genel adımlar şöyledir:

1. Banka veya aracı kurumda yatırım hesabı açılır.

2. Mobil uygulama veya internet şubesine giriş yapılır.

3. Yatırım / Fon İşlemleri menüsüne girilir.

4. Fon alış ekranı açılır.

5. Fon kodu veya fon adı aranır.

6. Fonun risk değeri, portföyü ve valörü kontrol edilir.

7. Alınacak tutar girilir.

8. Fon bilgilendirme dokümanı ve risk bildirimi incelenir.

9. Alış emri onaylanır.

10. Emir, fonun işlem saatine ve valörüne göre gerçekleşir.

Fon alım emri verildiğinde işlem her zaman anında gerçekleşmez. Bazı fonlarda alım aynı gün fiyatıyla, bazılarında ertesi gün veya daha sonraki gün oluşan fiyatla yapılır. Bu nedenle işlem saati ve valör bilgisi önemlidir.

TEFAS Valör Ne Demek?

Valör, fon alım veya satım emrinin hangi gün gerçekleşeceğini ve paranın ne zaman hesaba geçeceğini gösterir. Her fonun valör süresi aynı değildir.

Para piyasası fonlarında işlem daha hızlı sonuçlanabilir. Hisse senedi, yabancı varlık, altın veya serbest fonlarda valör daha uzun olabilir. Özellikle satış yapıldığında paranın hesaba geçmesi birkaç iş günü sürebilir.

Bu nedenle kısa vadede paraya ihtiyaç varsa sadece fon getirisine değil, satış valörüne de bakılmalıdır. Yüksek getiri sağlayan bir fon, acil nakit ihtiyacı için uygun olmayabilir.

TEFAS Risk Değeri Nedir?

TEFAS’ta fonların risk değeri 1 ile 7 arasında gösterilir. 1 daha düşük, 7 daha yüksek risk seviyesini ifade eder. Bu değer, fonun fiyat oynaklığı hakkında fikir verir.

Düşük risk değeri, anapara garantisi anlamına gelmez. Yüksek risk değeri de kesin yüksek getiri anlamına gelmez. Risk değeri yalnızca fonun dalgalanma seviyesini anlamaya yardımcı olur.

Kısa vadeli ve düşük risk isteyen yatırımcılar daha düşük riskli fonları inceleyebilir. Uzun vadeli, dalgalanma riskini kabul eden yatırımcılar daha yüksek riskli fonları değerlendirebilir. Ancak fon seçimi yalnızca risk değerine göre yapılmamalıdır.

TEFAS’ta Getiri Karşılaştırması Nasıl Yapılır?

Fon karşılaştırırken aynı türdeki fonları yan yana değerlendirmek daha doğru olur. Bir para piyasası fonu ile hisse senedi fonunu sadece getiri üzerinden karşılaştırmak yanıltıcıdır. Çünkü riskleri ve yatırım amaçları farklıdır.

Karşılaştırma yaparken şu sorulara bakılabilir:

• Fon hangi varlıklara yatırım yapıyor?

• Getiri hangi dönemde oluşmuş?

• Aynı dönemde fon ne kadar dalgalanmış?

• Fonun risk değeri nedir?

• Fonun yönetim ücreti ne kadar?

• Fonun büyüklüğü ve yatırımcı sayısı nedir?

• Satış valörü kaç gün?

Bir fonun son ay yüksek getiri sağlaması, gelecek dönemde de aynı getiriyi sağlayacağı anlamına gelmez. Fon seçiminde dönemsel performans yerine strateji, risk ve vade uyumu daha önemlidir.

TEFAS Fonlarında Vergi ve Ücret Var mı?

Yatırım fonlarında fon yönetim ücreti bulunur. Bu ücret fonun toplam değeri içinden günlük olarak tahsil edilir ve fon fiyatına yansır. Yatırımcı çoğu zaman bu ücreti ayrıca ödemez; ancak getiri hesabında dolaylı olarak etkisini görür.

Fon satış kazançlarında stopaj uygulanabilir. Stopaj oranı fon türüne, yatırımcının durumuna ve güncel mevzuata göre değişir. Bazı fonlarda vergi avantajı olabilir, bazı fonlarda farklı oranlar uygulanabilir.

Bu nedenle fon almadan önce bankanın işlem ekranındaki vergi bilgisi ve fon bilgilendirme dokümanı kontrol edilmelidir.

TEFAS Üzerinden Yatırım Yaparken Nelere Dikkat Edilmeli?

TEFAS yatırım fonlarına erişimi kolaylaştırır ancak yatırım riskini ortadan kaldırmaz. Fonun değeri piyasa koşullarına göre artabilir veya azalabilir.

Dikkat edilmesine gerekenler:

• Fonun türünü ve yatırım stratejisini inceleyin.

• Sadece geçmiş getiriye bakarak karar vermeyin.

• Risk değerini kontrol edin.

• Fonun portföy dağılımını okuyun.

• Alış ve satış valörüne bakın.

• Yönetim ücretini kontrol edin.

• Stopaj ve net getiri etkisini değerlendirin.

• Kısa vadeli para ile yüksek riskli fon almayın.

• Tüm birikimi tek fona bağlamayın.

• Fon bilgilendirme dokümanını okumadan işlem yapmayın.

TEFAS, yatırım fonlarını karşılaştırmak ve farklı portföy yönetim şirketlerinin fonlarına erişmek için kullanışlı bir platformdur. Yatırım kararı verirken fonun geçmiş getirisi kadar risk değeri, portföy yapısı, vade, valör, vergi ve kişisel yatırım hedefi birlikte değerlendirilmelidir.