Çapraz Kur Nedir?

Çapraz Kur Nedir?

Çapraz kur, iki para birimi arasındaki değerin üçüncü bir para birimi üzerinden hesaplanmasıdır. Genellikle ortak para birimi olarak ABD doları kullanılır. Çünkü birçok döviz kuru küresel piyasalarda dolar üzerinden fiyatlanır.

Örneğin euro ile Türk lirası arasındaki kur doğrudan görülebilir. Ancak bu kur, euro/dolar ve dolar/TL kurları üzerinden de hesaplanabilir. Aynı mantık euro/sterlin, sterlin/yen veya euro/İsviçre frangı gibi pariteler için de geçerlidir.

Uluslararası piyasalarda “cross rate” ifadesi çoğu zaman ABD doları içermeyen kurlar için kullanılır. EUR/GBP, EUR/JPY veya GBP/CHF bu kapsama girer. Türkiye’de ise çapraz kur, iki para biriminin dolar gibi ortak bir para birimi üzerinden birbirine çevrilmesi anlamında da kullanılır.

Çapraz Kur Ne İşe Yarar?

Çapraz kur, bir para biriminin başka bir para birimi karşısındaki değerini hesaplamak için kullanılır. Özellikle doğrudan kur bilgisi yoksa veya iki kur arasındaki ilişki kontrol edilmek isteniyorsa işe yarar.

Çapraz kur şu alanlarda kullanılır:

• Döviz alım satımı

• İthalat ve ihracat hesapları

• Yurt dışı ödeme planlaması

• Forex işlemleri

• Kur farkı hesaplamaları

• Şirketlerin yabancı para maliyetleri

• Banka ve döviz bürosu kurlarının karşılaştırılması

Örneğin bir şirket euro ile ödeme alıyor, ancak maliyeti dolar cinsindense euro/dolar çapraz kuru önem kazanır. Benzer şekilde, Türkiye’de euro/TL kuru hesaplanırken dolar/TL ve euro/dolar ilişkisi takip edilebilir.

Çapraz Kur Nasıl Hesaplanır?

Çapraz kur hesaplamasında önce iki para biriminin ortak bir para birimine karşı değeri bulunur. Daha sonra bu iki kur birbirine bölünür veya çarpılır. Hangi işlemin yapılacağı, kurların nasıl yazıldığına bağlıdır.

En basit mantık şöyledir:

A/B kuru = A para biriminin ortak para birimi karşılığı / B para biriminin ortak para birimi karşılığı

Ancak döviz kurlarında yön önemlidir. USD/TRY ile TRY/USD aynı şey değildir. EUR/USD ile USD/EUR de aynı değildir. Bu yüzden formül uygulanmadan önce kurun hangi para birimini baz aldığı kontrol edilmelidir.

Örnek: Euro/TL Çapraz Kuru Nasıl Hesaplanır?

Euro/TL kurunu dolar üzerinden hesaplamak için iki veri kullanılır:

• EUR/USD

• USD/TRY

Varsayalım kurlar şöyle olsun:

• 1 EUR = 1,10 USD

• 1 USD = 40 TL

Bu durumda euro/TL hesabı şöyle yapılır:

• 1 EUR = 1,10 USD

• 1 USD = 40 TL

• 1 EUR = 1,10 x 40 TL

• 1 EUR = 44 TL

Bu örnekte EUR/TRY çapraz kuru 44 olur. Yani 1 euro, 44 TL’ye eşittir.

Aynı Hesap Bölme ile Nasıl Yapılır?

Bazı durumlarda kur farklı yönde verilir. Örneğin EUR/USD yerine USD/EUR kuru görülebilir.

Varsayalım:

• 1 USD = 40 TL

• 1 USD = 0,90 EUR

Bu durumda 1 euro kaç TL eder sorusunu cevaplamak için dolar/TL kuru, dolar/euro kuruna bölünür:

• 40 / 0,90 = 44,44

Bu durumda yaklaşık olarak 1 EUR = 44,44 TL olur.

Bu örnek, çapraz kurda yönün neden önemli olduğunu gösterir. Aynı iki para birimi kullanılsa bile kur ters yazılmışsa formül de değişir.

Euro/Dolar Kuru Çapraz Kur mudur?

EUR/USD, yani euro/dolar kuru doğrudan işlem gören temel döviz çiftlerinden biridir. Bu nedenle uluslararası piyasalarda klasik anlamda çapraz kur sayılmayabilir. Çünkü içinde ABD doları vardır.

Ancak Türkiye’de yatırımcılar ve şirketler genellikle euro/TL, dolar/TL ve euro/dolar ilişkisini birlikte takip eder. Bu nedenle euro/TL hesabı yapılırken euro/dolar ve dolar/TL kuru kullanılır.

Örneğin dolar/TL sabit kalırken euro/dolar yükselirse euro/TL kuru da yükselir. Dolar/TL yükselirken euro/dolar sabit kalırsa yine euro/TL artar. Bu nedenle çapraz kur, kur hareketlerinin nedenini anlamak için de kullanılır.

Çapraz Kur Hesaplarken Alış ve Satış Kuru Önemli mi?

Evet. Bankalarda, döviz bürolarında ve işlem platformlarında alış kuru ve satış kuru farklıdır. Bu farka makas denir.

Teorik çapraz kur hesaplamasında genellikle orta kur kullanılır. Ancak gerçek işlemde alım veya satım yapılacaksa bankanın alış/satış kuru dikkate alınmalıdır.

Örneğin euro almak isteyen kişi, bankanın euro satış kuruna bakar. Euro satmak isteyen kişi ise bankanın euro alış kurunu kullanır. Dolar üzerinden yapılan çapraz hesap, işlem ekranındaki gerçek maliyetten farklı çıkabilir.

Bu nedenle çapraz kur hesabı teorik değeri gösterir. Gerçek işlem maliyeti için bankanın güncel alış/satış kuru, komisyon ve işlem saati kontrol edilmelidir.

Çapraz Kur Pip ve Parite Arasındaki Fark Nedir?

Parite, iki para birimi arasındaki oranı ifade eder. EUR/USD, GBP/USD, EUR/GBP gibi her döviz çifti bir paritedir.

Çapraz kur ise bu paritenin başka bir para birimi üzerinden hesaplanmasıdır. Yani parite sonuçtur; çapraz kur ise bu sonucu hesaplamak için kullanılan yöntemlerden biridir.

Örneğin EUR/TRY bir paritedir. Bu parite doğrudan piyasa ekranlarında görülebilir. Aynı zamanda EUR/USD ve USD/TRY kurları kullanılarak çapraz kur yöntemiyle hesaplanabilir.

Çapraz Kurda Arbitraj Ne Demek?

Arbitraj, farklı piyasalardaki fiyat farklarından yararlanarak kâr elde etmeye çalışmaktır. Çapraz kurda arbitraj, üç para birimi arasındaki fiyat dengesizliğinden doğar.

Örneğin euro/dolar, dolar/TL ve euro/TL kurları teorik olarak birbirleriyle uyumlu olmalıdır. Eğer bu üç kur arasında kısa süreli dengesizlik oluşursa yatırımcılar bu farktan yararlanmak isteyebilir.

Ancak pratikte arbitraj yapmak kolay değildir. Kur makası, komisyon, işlem hızı, vergi, transfer maliyeti ve piyasa hareketi bu fırsatı ortadan kaldırabilir. Bireysel yatırımcı için çapraz kur arbitrajı çoğu zaman teoride göründüğü kadar risksiz değildir.

Çapraz Kur Hesaplarken Nelere Dikkat Edilmeli?

Çapraz kur hesabında en sık yapılan hata, kur yönünü karıştırmaktır. USD/TRY ile TRY/USD aynı sonucu vermez. EUR/USD ile USD/EUR de birbirinin tersidir.

Dikkat edilmesi gerekenler:

• Kurun hangi para birimini baz aldığını kontrol edin

• Ortak para birimini doğru belirleyin

• Gerekirse kuru ters çevirin

• Alış ve satış kuru farkını dikkate alın

• Gerçek işlemde banka makasını kontrol edin

• Hesaplamayı güncel kurlarla yapın

• Komisyon ve işlem saatlerini unutmayın

• Teorik kur ile işlem kuru arasındaki farkı ayırın

Çapraz kur, döviz kurlarını anlamak ve farklı para birimleri arasındaki ilişkiyi görmek için kullanışlı bir hesaplama yöntemidir. Ancak gerçek alım satımda yalnızca formül sonucuna değil, bankanın uyguladığı alış-satış kuru ve işlem maliyetlerine de bakılmalıdır.