Korelasyon Nedir?

Korelasyon, iki değişken arasındaki ilişkinin yönünü ve gücünü gösteren istatistiksel bir kavramdır. Finansal piyasalarda iki varlığın, endeksin, döviz kurunun, emtianın veya ekonomik verinin birlikte nasıl hareket ettiğini anlamak için kullanılır.

Örneğin iki hisse senedi çoğu zaman aynı yönde hareket ediyorsa aralarında pozitif korelasyon olabilir. Biri yükselirken diğeri genellikle düşüyorsa negatif korelasyondan söz edilir. Aralarında belirgin bir ilişki yoksa korelasyon zayıf ya da nötr kabul edilir.

Korelasyon tek başına yatırım kararı vermek için yeterli değildir. Daha çok varlıklar arasındaki ilişkiyi görmek, portföy riskini değerlendirmek ve fiyat hareketlerini karşılaştırmak için kullanılır.

Korelasyon Katsayısı Nedir?

Korelasyon katsayısı, iki değişken arasındaki ilişkinin sayısal değeridir. Genellikle -1 ile +1 arasında değer alır.

Katsayı şu şekilde yorumlanır:

• +1’e yakın değerler güçlü pozitif korelasyonu gösterir

• -1’e yakın değerler güçlü negatif korelasyonu gösterir

• 0’a yakın değerler zayıf veya nötr ilişkiyi gösterir

Örneğin korelasyon katsayısı +0,85 ise iki varlık genellikle aynı yönde hareket eder. Katsayı -0,70 ise bu iki varlık çoğu zaman ters yönde hareket eder. Katsayı 0’a yakınsa fiyat hareketleri arasında belirgin bir ilişki kurmak zorlaşır.

Korelasyon katsayısı ilişkinin yönünü gösterir ancak bu ilişkinin neden oluştuğunu tek başına açıklamaz.

Anlık döviz kurlarını takip etmek ve farklı para birimi hesaplamaları yapmak için döviz kurları sayfamızı ziayret edebilirsiniz.

Pozitif Korelasyon Nedir?

Pozitif korelasyon, iki değişkenin aynı yönde hareket etmesidir. Bir değişken yükseldiğinde diğeri de yükselme eğilimi gösterir. Bir değişken düştüğünde diğeri de düşebilir.

Finansal piyasalarda aynı sektördeki şirket hisseleri arasında pozitif korelasyon görülebilir. Örneğin bankacılık sektörüne yönelik olumlu beklentiler arttığında, aynı sektördeki birçok banka hissesi benzer yönde hareket edebilir.

Pozitif korelasyon portföy açısından dikkatle değerlendirilmelidir. Aynı yönde hareket eden varlıklar portföyde çeşitlilik sağlıyor gibi görünse de riskleri birbirine benzer olabilir. Piyasa gerilediğinde bu varlıklar birlikte düşebilir.

Negatif Korelasyon Nedir?

Negatif korelasyon, iki değişkenin ters yönde hareket etmesidir. Bir varlık yükselirken diğeri düşme eğilimi gösterebilir.

Örneğin piyasalarda belirasizlik arttığında riskli varlıklardan çıkış olabilirken, altın gibi güvenli liman olarak görülen varlıklara talep artabilir. Bu durumda bazı hisse senetleri ile altın arasında dönemsel negatif korelasyon oluşabilir.

Negatif korelasyon, portföy riskini dengelemek için kullanılabilir. Çünkü portföydeki bir varlık değer kaybederken diğer varlık değer kazanabilir. Ancak bu ilişki her zaman aynı kalmaz. Piyasa koşulları değiştikçe korelasyon da değişebilir.

Nötr Korelasyon Nedir?

Nötr korelasyon, iki değişken arasında belirgin bir ilişki olmamasıdır. Birinin yükselmesi veya düşmesi diğerinin hareketi hakkında güçlü bir fikir vermez.

Örneğin birbirinden tamamen farklı sektörlerde faaliyet gösteren iki şirketin hisseleri arasında nötr korelasyon olabilir. Biri enerji fiyatlarından etkilenirken diğeri teknoloji talebine bağlı hareket edebilir.

Nötr korelasyon portföy çeşitlendirmesinde faydalı olabilir. Çünkü bu tür varlıklar aynı gelişmelere aynı tepkiyi vermeyebilir. Bu da yatırımcının tek bir sektöre veya piyasa koşuluna aşırı bağlı kalmasını azaltabilir.

Korelasyon Nasıl Hesaplanır?

Korelasyon hesaplanırken iki değişkenin belirli bir dönemdeki fiyat veya getiri hareketleri karşılaştırılır. En yaygın yöntemlerden biri Pearson korelasyon katsayısıdır.

Basit anlatımla süreç şu şekildedir:

1. İki değişken için aynı dönem verileri alınır

2. Her iki değişkenin ortalaması hesaplanır

3. Değerlerin ortalamadan ne kadar saptığı bulunur

4. Bu sapmaların birlikte hareket edip etmediği ölçülür

5. Sonuç -1 ile +1 arasında bir katsayı olarak yorumlanır

Günlük, haftalık veya aylık verilerle farklı sonuçlar alınabilir. Bu yüzden korelasyon hesaplanırken kullanılan dönem önemlidir. Kısa vadeli veri yanıltıcı olabilir.

Korelasyon Finansal Piyasalarda Ne İşe Yarar?

Korelasyon, yatırım araçları arasındaki ilişkiyi görmek için kullanılır. Hisse senetleri, endeksler, döviz kurları, emtialar, kripto varlıklar ve faiz oranları arasındaki hareketler korelasyonla karşılaştırılabilir.

Yatırımcılar korelasyonu özellikle şu amaçlarla kullanır:

• Portföydeki varlıkların benzer risk taşıyıp taşımadığını görmek

• Aynı yönde hareket eden yatırımları tespit etmek

• Risk dağılımını daha sağlıklı yapmak

• Piyasa değişimlerine karşı portföy tepkisini izlemek

• Varlıklar arasındaki ilişkiyi dönemsel olarak karşılaştırmak

Örneğin portföyün tamamı aynı sektördeki hisselerden oluşuyorsa bu hisseler arasında yüksek pozitif korelasyon olabilir. Bu durumda portföy çeşitlenmiş gibi görünse de risk aynı yerde toplanabilir.

Korelasyon ve Nedensellik Aynı Şey mi?

Korelasyon ve nedensellik aynı şey değildir. İki değişken birlikte hareket ediyor diye biri diğerinin nedeni kabul edilmez.

Örneğin iki hisse senedi aynı dönemde yükseliyorsa bunun nedeni birinin diğerini etkilemesi olmayabilir. İkisi de aynı sektörel gelişmeden, faiz kararından, döviz hareketinden veya piyasa beklentisinden etkileniyor olabilir.

Bu nedenle korelasyon ilişkisi yorumlanırken arka plandaki nedenler ayrıca incelenmelidir. Sadece sayısal ilişkiye bakarak kesin sonuç çıkarmak doğru olmaz.

Korelasyon Kullanırken Dikkat Edilmesi Gerekenler

Korelasyon, faydalı bir göstergedir ancak tek başına yeterli değildir. Yanlış yorumlandığında yatırım kararlarında hataya yol açabilir.

Dikkat edilmesi gerekenler:

• Korelasyon nedensellik anlamına gelmez

• Kısa vadeli korelasyonlar yanıltıcı olabilir

• Piyasa koşulları değiştikçe korelasyon değişebilir

• Geçmiş ilişki gelecekte aynı şekilde devam etmeyebilir

• Aynı sektördeki varlıklar benzer risk taşıyabilir

• Zayıf korelasyon, tamamen ilişkisizlik anlamına gelmeyebilir

• Farklı veri dönemleri farklı sonuçlar verebilir

Korelasyon, varlıklar arasındaki ilişkiyi anlamak için pratik bir göstergedir. Yatırım kararlarında tek başına değil, piyasa koşulları, risk tercihi, yatırım süresi ve diğer analizlerle birlikte değerlendirilmelidir.